Ostrołęckie obserwatorium oświatowe

O projekcie

Celem Ostrołęckiego obserwatorium oświatowego jest wsparcie lokalnej polityki edukacyjnej przez opracowywanie tematycznych ekspertyz. W pierwszych latach funkcjonowania projekt koncentruje się na problematyce efektywności nauczania, kształtowania kompetencji społecznych uczniów oraz równości szans edukacyjnych w publicznych szkołach podstawowych w Mieście. Kluczowym elementem projektu jest baza danych oświatowych tworzona na podstawie wyników badań prowadzonych w placówkach edukacyjnych na terenie Miasta oraz informacji zastanych. Dzięki niej możliwe jest przygotowywanie wiarygodnych ekspertyz.

W ramach projektu prowadzone są cykliczne badania, w których biorą udział kolejne roczniki uczniów, co pozwala na śledzenie zmian w czasie. Badania naukowe zgodnie pokazują, że osiągnięcia szkolne uczniów zależą w dużej mierze od cech środowiska rodzinnego (w polskim kontekście patrz np.: Dolata, 2008; Dolata i in., 2015). Chcąc zrozumieć, jak różne działania oferowane przez system edukacji przekładają się na efekty kształcenia, musimy w badaniach kontrolować znaczenie tych czynników, które także wpływają na wyniki nauczania i wychowania, a są niezależne od szkoły. Dodatkowo monitorowanie pozaszkolnych wyznaczników sukcesu szkolnego pozwala lepiej zrozumieć i uwzględnić kontekst, w jakim organizowana jest edukacja w Mieście. Dlatego jednym z zadań realizowanych w ramach projektu jest prowadzenie badań ankietowych rodziców ostrołęckich uczniów. Zakres zbieranych danych jest dostosowywany do bieżących wyzwań stojących przed edukacją w Ostrołęce.

Metodologia i organizacja badań

Rezultaty projektu

Ekspertyzy

Broszury i publikacje do pobrania

Spotkania społeczności Ostrołęki z UW

 

Publikacje naukowe

Dolata, R., Jasińska-Maciążek, A., Smulczyk, M., Stelmach, J. (2021). Ostrołęckie obserwatorium oświatowe – badania edukacyjne wspierające politykę lokalną. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Autorzy przedstawiają wybrane efekty wieloletniego projektu badań stosowanych „Ostrołęckie obserwatorium oświatowe” realizowanego na potrzeby lokalnej polityki oświatowej. Projekt ten jest elementem współpracy zainicjowanej w 2019 roku przez Prezydenta Ostrołęki i Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu Warszawskiego. W omawianych badaniach uwzględniono stan wiedzy naukowej w zakresie analizowanych zjawisk i wykorzystano metody badań naukowych, jednak ich celem nie jest rozwój teorii, lecz ewaluacja ex-ante i rozwiązywanie konkretnych problemów. Projekt stanowi przykład badań stosowanych zgodnych z podejściem evidence-based policy, tzn. wykorzystania wyników badań oświatowych w tworzeniu skutecznej lokalnej polityki edukacyjnej.

Rębisz, S., Jasińska-Maciążek, A., Grygiel, P., Dolata, R. (2023). Psycho-Social Correlates of Cyberbullying among Polish Adolescents. Int. J. Environ. Res. Public Health 20(8), 5521. DOI: https://doi.org/10.3390/ijerph20085521

Dolata, R., Jasińska-Maciążek, Stelmach, J. (2021). Przedstawienie projektu współpracy szkół i władz miasta Ostrołęki z Wydziałem Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Kwartalnik Pedagogiczny 1(259), s. 10-18, DOI: https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2021-1.1

Dolata, R. (2021). Nierówności edukacyjne i szkolne segregacje czyli szkoła publiczna wobec wyzwań spójności społecznej w lokalnym systemie edukacji. Kwartalnik Pedagogiczny 1(259), s. 19-53, DOI:  https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2021-1.2

Stelmach, J. (2021). Zmiany środowiska edukacyjnego uczniów – powszechność, uwarunkowania i konsekwencje w lokalnym systemie edukacji. Kwartalnik Pedagogiczny 1(259), s. 54-71, DOI: https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2021-1.3

Jasińska-Maciążek, A. (2021). Korepetycje – powszechność, uwarunkowania i konsekwencje w lokalnym systemie edukacji. Kwartalnik Pedagogiczny 1(259), s. 72-85; DOI: https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2021-1.4

Konferencje naukowe

Wyniki prowadzonych w Ostrołęce badań zostały dotychczas zaprezentowane na sześciu konferencjach krajowych:

• XXVI Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, II Sesja Plenarna: Lokalna diagnoza edukacyjna (19.11.2020)
  • • Aleksandra Jasińska-Maciążek, Roman Dolata – Przedstawienie projektu współpracy szkół i władz miasta Ostrołęki  z Wydziałem Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego 
    • Aleksandra Jasińska-Maciążek – Pozaszkolna pomoc w nauce – powszechność, uwarunkowania i konsekwencje w lokalnym systemie oświatowym 
    • Joanna Stelmach, Aleksandra Jasińska-Maciążek – Zmiany środowiska edukacyjnego uczniów: uwarunkowania i konsekwencje 
    • Roman Dolata –  Szkoła publiczna wobec problemu spójności społecznej
• XXVII Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, Sesja III. Badania naukowe w służbie lokalnej polityki edukacyjnej ProEduMW (18-20.09.2021)
  • • dr hab. Roman Dolata, prof. UW, Uniwersytet Warszawski – Wprowadzenie, czyli o współpracy władz i środowiska edukacyjnego Ostrołęki z Wydziałem Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego
    • Anna Gocłowska, Wiceprezydent Miasta Ostrołęka – Po co władzom miasta badania naukowe?
    • dr Marek Smulczyk, Uniwersytet Warszawski – Polityka oparta na faktach – koncepcja, przykłady
    • Joanna Stelmach, Uniwersytet Warszawski – Zdalne nauczanie w opiniach rodziców ósmoklasistów
    • dr Aleksandra Jasińska-Maciążek, Uniwersytet Warszawski – Zdalna diagnoza funkcjonowania społecznego uczniów – wykorzystanie systemu pomiarowego Diagmatic do badań internetowych
    • dr hab. Roman Dolata, prof. UW, Uniwersytet Warszawski – Podobni czy różnorodni, czyli jak dzielić uczniów na oddziały klasowe?
• XXVIII Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, Sesja: Badania stosowane na start, czyli współpraca Wydziału Pedagogicznego UW ze środowiskiem edukacyjnym Ostrołęki (23-24.09.2022)
  • • dr Aleksandra Jasińska-Maciążek, Maja Gajda, dr hab. Paweł Grygiel, prof. UJ, dr hab. Roman Dolata, prof. UW, Kompetencja społeczne ostrołęckich ósmoklasistów i ich znaczenie dla relacji rówieśniczych – przypadek szkół publicznych w Ostrołęce
    • Magdalena Pokropek, Nadużywanie Internetu przez uczniów w Ostrołęce
    • dr Paulina Marchlik, dr Kamila Wichrowska, dr Jasińska-Maciążek, Efektywność nauczania języka angielskiego w szkole podstawowej – przypadek szkół publicznych w Ostrołęce
    • dr hab. Roman Dolata, prof. UW, dr Marek Smulczyk, Analiza zjawiska academic resilience w ostrołęckich szkołach podstawowych
    • Joanna Stelmach, Zdalne nauczanie w ostrołęckich szkołach podstawowych
• Ogólnopolska konferencja naukowa organizowana przez Szkołę Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Uniwersytetu Warszawskiego „Rola badań edukacyjnych w kształceniu przyszłych nauczycieli” (17-18.11.2022)
  • • prof. dr hab. Roman Dolata, dr Marek Smulczyk,  Równość szans edukacyjnych – jak się do niej zbliżać, czyli analiza zjawiska academic resilience w ostrołęckich szkołach podstawowych
    • dr Aleksandra Jasińska-Maciążek, mgr Maja Gajda, Diagnoza kompetencji społecznych ostrołęckich uczniów – przykład badań lokalnych inspirujących nauczycieli do doskonalenia codziennej praktyki
    • dr Paulina Marchlik, dr Kamila Wichrowska, dr Aleksandra Jasińska-Maciążek, Egzamin ósmoklasisty z języka angielskiego – jak analiza wyników może wpłynąć na szkolną rzeczywistość?
    • mgr Joanna Stelmach, Zdalne nauczanie w ostrołęckich szkołach podstawowych
    • mgr Magdalena Pokropek, Czy nauczyciele mają wpływ na nadużywanie Internetu przez uczniów? Analiza zjawiska nadużywania Internetu wśród uczniów 8 klas szkół podstawowych w Ostrołęce i wynikające z niej rekomendacje dla nauczycieli
• X Ogólnopolska konferencja „Uzależnienia – Polityka, Nauka, Praktyka. Podążając za zmianami” organizowana przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (19-21.06.2023)
  • • prof. dr hab. Roman Dolata, dr Aleksandra Jasińska-Maciążek, Problematyczne używanie internetu i cyberprzemoc jako przedmiot diagnozy funkcjonowania społecznego ósmoklasisty (link do wystąpienia)
• XXIX Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej (22-24.09.2023)
  • • dr Aleksandra Jasińska-Maciążek i Joanna Stelmach, Jakie prace domowe wspierają szkolne uczenie się?
    • dr hab. Roman Dolata, prof. UW, dr Aleksandra Jasińska-Maciążek, dr Sławomir Rębisz UR, dr hab. Paweł Grygiel, prof. UJ, Nasilenie i uwarunkowana cyberprzemocy w klasie 8 szkoły podstawowej

Prace dyplomowe

Dane z projektu zostały wykorzystane w pracach magisterskich przygotowanych pod kierunkiem dr hab. Romana Dolaty, prof. UW.

• Stelmach, J. (2021). Początki edukacji zdalnej w Ostrołęce w opiniach rodziców ósmoklasistów publicznych szkół podstawowych. Praca magisterska. Uniwersytet Warszawski, Wydział Pedagogiczny.
  

  W ramach projektu „Ostrołęckie obserwatorium oświatowe” badacze z Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego wspierają ostrołęckich decydentów w zakresie lokalnej polityki oświatowej, przygotowując tematyczne analizy, zgodnie z teorią polityki opartej na faktach (ang. EBP – evidence-based policy). Jedną z takich analiz przedstawiam w niniejszej pracy. Dotyczy ona przebiegu pierwszego okresu nauczania zdalnego w Ostrołęce i opisuje jakie trudności napotkali uczniowie klas siódmych publicznych szkół podstawowych i ich rodzice, ile czasu poświęcali nauce i jakiego wsparcia ze strony rodziców potrzebowali. Konstrukcja pytań w ankiecie skierowanej do rodziców pozwoliła również na uchwycenie zmian, które nastąpiły w obserwowanych obszarach między marcem a czerwcem 2020 r.
  

  Abstrakt (kliknij aby rozwinąć)

  Zwiń abstrakt
• Banach, G., Kosińska, M. (2022). Struktura rodzeństwa, edukacja przedszkolna a funkcjonowanie społeczne uczniów w szkole podstawowej. Praca magisterska. Uniwersytet Warszawski, Wydział Pedagogiczny.
  

  Z uwagi na brak jednoznacznie ugruntowanych w wynikach badań teorii opisujących związek struktury rodzeństwa (liczby dzieci w rodzinie i kolejności ich urodzenia) oraz długości edukacji przedszkolnej z funkcjonowaniem społecznym adolescentów, postanowiono sprawdzić, czy wystąpią takie zależności wśród uczniów klas VIII. Badanie zrealizowano w ramach Ostrołęckiego obserwatorium oświatowego. Populacją byli ósmoklasiści uczęszczający do siedmiu publicznych szkół podstawowych (489 osób). Wykorzystane narzędzie do pomiaru zmiennej wyjaśnianej, to samoopisowe skale funkcjonowania społecznego stworzone przez firmę Diagmatic. Dane dotyczące zmiennych wyjaśniających zgromadzono dzięki ankiecie dla rodziców. Wyniki sugerują, że związki struktury rodzeństwa i długości edukacji przedszkolnej z funkcjonowaniem społecznym uczniów są nieliczne i słabe. Zauważono istotną statystycznie zależność między strukturą rodzeństwa i wsparciem domu rodzinnego oraz zdolnościami asertywnymi: w rodzinach wielodzietnych młodsze dzieci odczuwają mniejsze wsparcie rodziny i są bardziej asertywne. Stwierdzono też istotny statystycznie związek długości edukacji przedszkolnej i deklarowanych przez uczniów niepowodzeń edukacyjnych. Pozostałe wymiary funkcjonowania społecznego nie wiązały się w badaniu z rozpatrywanymi zmiennymi wyjaśniającymi.
  

  Abstrakt (kliknij aby rozwinąć)

  Zwiń abstrakt
  Zobacz plakat naukowy G. Banach: „Struktura rodzeństwa a funkcjonowanie społeczne uczniów klas VIII”
  Zobacz plakat naukowy M. Kosińskiej: „Długość edukacji przedszkolnej a funkcjonowanie społeczne uczniów klas ósmych”
  

  Współpraca z Ostrołęką zaowocowała także powstaniem pierwszej wersji narzędzia do pomiaru myślenia algorytmicznego uczniów trzecich klas szkoły podstawowej. To efekt kolejnej pracy magisterskiej prowadzonej pod kierunkiem dr hab. Romana Dolaty, prof. UW.

• Jakubowska, A. (2022). Koncepcja i pomiar myślenia algorytmicznego na poziomie edukacji początkowej. Praca magisterska. Uniwersytet Warszawski, Wydział Pedagogiczny.
  

  Celem pracy jest stworzenie nowego narzędzia badawczego – testu myślenia algorytmicznego dla uczniów klas trzecich szkoły podstawowej. Polska podstawa programowa od kilku lat przewiduje nauczanie elementów programowania na poziomie edukacji wczesnoszkolnej. Badacze i nauczyciele nie mają jednak instrumentu pomiarowego, którym mogliby trafnie i rzetelnie zmierzyć efekty kształcenia w tym zakresie. Jednym z spodziewanych efektów wprowadzenia elementów programowania jest rozwój myślenia algorytmicznego. Ta zdolność umysłowa jest coraz częściej wymieniona wśród kluczowych kompetencji ICT. Korzeni teoretycznych konstruktu myślenie algorytmiczne poszukuje się w psychologii rozwojowej, a szczególnie w pracach J. Piageta i jego kontynuatorów. Na podstawie przesłanek programowych, wywiedzionych z IT i psychologii rozwojowej stworzono koncepcję i plan testu myślenia algorytmicznego. Przygotowano wersję wstępną testu (cztery zeszyty, każdy po 24 itemy) i przeprowadzono prepilotaż i pilotaż właściwy. W pierwszym etapie zrealizowano osiem wywiadów poznawczych. Zmodyfikowaną po prepilotażu wersję zeszytów testowych sprawdzono w badaniu z udziałem 203 uczniów klasy III. Dane z pilotażu przeanalizowano w podejściu KTT. Wyniki wykazały zadawalającą rzetelność testu (alfa-Cronbacha zeszytów od 0,82 do 0,89), ale łączne wskaźniki dla zeszytów testowych miały rozkłady ze znaczącymi efektami pułapu. Oznacza to, że do kolejnej wersji testu potrzebne będą dodatkowe zadania o większej trudności. Na podstawie uzyskanych wyników w pilotażu zaproponowane nową wersję testu. Otrzymane w pilotażu rezultaty wskazują, że uczniowie w badanych szkołach mieli styczność z dziecięcym programowaniem. Z łatwością radzili sobie z prostymi algorytmami, trudność sprawiały im natomiast instrukcje warunkowe i pętle. Nie stwierdzono znaczących różnic międzypłciowych. Uzyskane wyniki potwierdzają potrzebę dalszej pracy nad narzędziem do pomiaru myślenia algorytmicznego.
  

  Abstrakt (kliknij aby rozwinąć)

  Zwiń abstrakt
  Zobacz plakat naukowy A. Jakubowskiej: „Koncepcja i pomiar myślenia algorytmicznego na poziomie edukacji początkowej”