O projekcie

Celem Ostrołęckiego obserwatorium oświatowego jest wsparcie lokalnej polityki edukacyjnej przez opracowywanie tematycznych ekspertyz. W pierwszych latach funkcjonowania projekt koncentruje się na problematyce efektywności nauczania, kształtowania kompetencji społecznych uczniów oraz równości szans edukacyjnych w publicznych szkołach podstawowych w Mieście. Kluczowym elementem projektu jest baza danych oświatowych tworzona na podstawie wyników badań prowadzonych w placówkach edukacyjnych na terenie Miasta oraz informacji zastanych. Dzięki niej możliwe jest przygotowywanie wiarygodnych ekspertyz.

W ramach projektu prowadzone są cykliczne badania, w których biorą udział kolejne roczniki uczniów, co pozwala na śledzenie zmian w czasie. Badania naukowe zgodnie pokazują, że osiągnięcia szkolne uczniów zależą w dużej mierze od cech środowiska rodzinnego (w polskim kontekście patrz np.: Dolata, 2008; Dolata i in., 2015). Chcąc zrozumieć, jak różne działania oferowane przez system edukacji przekładają się na efekty kształcenia, musimy w badaniach kontrolować znaczenie tych czynników, które także wpływają na wyniki nauczania i wychowania, a są niezależne od szkoły. Dodatkowo monitorowanie pozaszkolnych wyznaczników sukcesu szkolnego pozwala lepiej zrozumieć i uwzględnić kontekst, w jakim organizowana jest edukacja w Mieście. Dlatego jednym z zadań realizowanych w ramach projektu jest prowadzenie badań ankietowych rodziców ostrołęckich uczniów. Zakres zbieranych danych jest dostosowywany do bieżących wyzwań stojących przed edukacją w Ostrołęce.

Metodologia i organizacja badań

Jesienią 2019 r. zrealizowano pierwszy etap badań prowadzonych w ramach projektu polegający na przeprowadzeniu badania ankietowego rodziców ostrołęckich ósmoklasistów. Informacje uzyskane od trzystu siedemdziesięciu jeden rodziców połączono z wynikami ze sprawdzianów osiągnięć ich dzieci przeprowadzonych pod koniec VII klasy (maj 2019 r.) w ramach projektu „Co już umiemy?” oraz z wynikami egzaminu ósmoklasisty realizowanego w czerwcu 2020 r. przez Centralną Komisję Egzaminacyjną. W roczniku tym zrezygnowano z planowanego badania kompetencji społecznych z powodu pandemii COVID-19.

W ramach drugiego etapu projektu badaniami objęto uczniów rozpoczynających VIII klasę w roku szkolnym 2020/2021. Na jesieni uczniowie wzięli udział w diagnozowaniu osiągnięć, a rodzice trzystu siedemdziesięciu czterech z nich w badaniu ankietowym. Pod koniec roku szkolnego (czerwiec 2021) uczniowie objęci drugim etapem projektu uczestniczyli w badaniu kompetencji społecznych. W badaniu wykorzystano System Diagnoz Psychoedukacyjnych Diagmatic (www.diagmatic.pl). Dzięki czemu możliwe było pokazanie wyników Ostrołęki na tle kraju.

Badanie ankietowe rodziców uczniów rozpoczynających VIII klasę w roku szkolnym 2021/2022 przeprowadzone jesienią 2021 r. rozpoczęło trzeci etap projektu. W badaniu wzięło udział sześciuset dwudziestu dwóch rodziców, a uzyskane od nich informacje połączono z wynikami ze sprawdzianów osiągnięć ich dzieci przeprowadzonych na początku klasy VIII. Zebrano także zgody rodziców na udział dzieci w diagnozie kompetencji społecznych, która zostanie przeprowadzona pod koniec roku szkolnego.

Schemat działań realizowanych w ramach projektu przedstawiono poniżej.

Wszelkie dane uzyskane podczas badań są traktowane jako poufne i wykorzystywane są wyłącznie do przygotowania zbiorczych zestawień statystycznych. W celu zagwarantowania poufności zebranych danych każdemu uczestnikowi badania został nadany specjalny kod identyfikacyjny. Ponadto dane osobowe oddzielono od danych zebranych w toku badania oraz odpowiednio zabezpieczono, uniemożliwiając w ten sposób identyfikację odpowiedzi konkretnych respondentów przez osoby niepowołane. Jednocześnie zbiory z danymi, które poddaje się analizie, nie zawierają danych osobowych respondentów.

Klauzulę informacyjną dotyczącą przetwarzania danych osobowych znajdą Państwo w pliku.

Etap 1

Etap 2

Etap 3

Rezultaty projektu

Ekspertyzy

Pierwsza ekspertyza, skierowana do przedstawicieli Wydziału Oświaty Urzędu Miasta Ostrołęki, podejmowała problematykę odroczonych efektów edukacji przedszkolnej w Mieście, uwarunkowań i konsekwencji zmian środowiska edukacyjnego, powszechności, uwarunkowań i efektywności dodatkowej płatnej pomocy w nauce, skali nierówności społecznych oraz międzyszkolnego zróżnicowania efektów i efektywności nauczania w szkołach podstawowych w Ostrołęce.

Najważniejsze jej ustalenia zostały podsumowane w broszurze przygotowanej dla szerszego grona odbiorców. 

Druga ekspertyza zawierała diagnozę efektów i efektywności nauczania w ostrołęckich szkołach podstawowych w świetle wyników egzaminu ósmoklasisty przeprowadzonego w czerwcu 2020 r. Ekspertyza składała się z ośmiu części. Pierwsza, przeznaczona dla przedstawicieli samorządu, była skoncentrowana na omówieniu wyników i efektywności nauczania w ostrołęckich szkołach podstawowych oraz skali międzyszkolnego zróżnicowania w tym zakresie. Pozostałych siedem części to opracowania przygotowane indywidualnie dla każdej szkoły, zawierające prezentację wyników placówki na tle różnych grup odniesienia oraz opis umiejętności dobrze przez uczniów opanowanych i tych, których rozwijanie jeszcze stanowi wyzwanie.

Trzecia ekspertyza podsumowała wyniki dwóch pierwszych etapów projektu i skierowana była do przedstawicieli Wydziału Oświaty Urzędu Miasta Ostrołęki. Podejmowała problematykę roli szkoły w dbaniu o spójność społeczną, edukacji zdalnej w czasie pandemii, zróżnicowania efektów i efektywności nauczania w szkołach podstawowych w Ostrołęce oraz uwarunkowań i efektywności dodatkowej płatnej pomocy w nauce.

Najważniejsze jej ustalenia zostały podsumowane w broszurze przygotowanej dla szerszego grona odbiorców.

Czwarta ekspertyza zawiera diagnozę efektów i efektywności nauczania w ostrołęckich szkołach podstawowych w świetle wyników egzaminu ósmoklasisty przeprowadzonego w czerwcu 2021 r. Ekspertyza, podobnie jak opracowanie z 2020 r., składała się z ośmiu części. Jednej dla Wydziału Oświaty UM Ostrołęki i po jednej dla każdej szkoły.

Raport koncentruje się na wynikach egzaminu ósmoklasisty z matematyki i języka polskiego z 2021 r. Jednak w celu ułatwienia śledzenia zmian w czasie, odwołano się w nim także do wyników z 2020 r.

Na ekspertyzę tę składa się siedem raportów opracowanych indywidualnie dla każdej szkoły podstawowej w Ostrołęce. Szkolny raport zawierał wyniki diagnozy kompetencji społecznych oraz motywacji do uczenia się absolwentów szkoły przedstawione na tle norm krajowych i wyników w Mieście. Opracowanie pozwala lepiej zrozumieć, czym są kompetencje społeczne, jakie mają znaczenie dla jednostki i społeczeństwa oraz jak można je diagnozować. Ostatnia, bardzo bogata część raportu, zawierała inspirowane literaturą i badaniami refleksje oraz rekomendacje dotyczące rozwijania kompetencji społecznych w szkole.

Broszury do pobrania

Spotkania społeczności Ostrołęki z UW

Była to pierwsza konferencja zorganizowana przez Urząd Miasta Ostrołęki w ramach współpracy Miasta z UW. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele Urzędu Miasta oraz ostrołęckich przedszkoli, szkół podstawowych i średnich. Spotkanie umożliwiło zaprezentowanie przedstawicielom środowiska edukacyjnego Ostrołęki zakresu podjętej współpracy oraz pokazanie pierwszych wyników.

Autorzy ekspertyzy „Raport o stanie edukacji w Ostrołęce – wybrane zagadnienia” wygłosili pięć wystąpień:

  • O projekcie „Obserwatorium oświatowe”
  • Szkoła wobec wyzwań spójności społecznej
    Międzyszkolne zróżnicowanie efektywności nauczania
  • Odroczone efekty edukacji przedszkolnej
  • Uwarunkowania i efektywność korepetycji

Uczestnicy konferencji mieli okazję do skomentowania wyników i zadania pytań.

Spotkanie odbyło się w węższym gronie, gdyż jego celem, poza omówieniem wyników drugiej ekspertyzy, było ustalenie kierunku dalszej współpracy i znaczenia projektu dla polityki edukacyjnej miasta. Dopracowano m.in. plan i formułę Ostrołęckiego Forum Oświatowego oraz ustalono potrzeby Miasta w zakresie podejmowanych w ramach projektu problemów badawczych.

Ostrołęckie Forum Oświatowe zostało zorganizowane przez Urząd Miasta Ostrołęki oraz Wydział Pedagogiczny UW. Forum było okazją do przedyskutowania przez środowisko edukacyjne Ostrołęki wyników uzyskanych w ramach projektu. Najważniejszym punktem programu były trzy panele dyskusyjne, w ramach których przedstawiciele przedszkoli i szkół podstawowych dzielili się swoimi spostrzeżeniami i doświadczeniami.


Dyskusje te koncentrowały się wokół następujących tematów:

  1. Jak edukacja przedszkolna może skuteczniej wspierać rozwój dzieci i łagodzić nierówności edukacyjne? 
  2. Jak dzielić uczniów w szkole podstawowej na oddziały klasowe?
  3. Jak skuteczniej uczyć w szkole języka obcego (angielskiego)?

W listopadzie i na początku grudnia 2021 r. odbyły się spotkania ekspertów z Wydziału Pedagogicznego UW z ostrołęckimi szkołami podstawowymi poświęcone wspólnej analizie wyników ekspertyz: „Efekty nauczania w szkołach podstawowych w Ostrołęce w świetle egzaminu ósmoklasisty 2021” oraz opracowań podsumowujących diagnozę umiejętności polonistycznych i matematycznych realizowanych w ramach projektu „Co już umiemy?”. W spotkaniach uczestniczyli nauczyciele języka polskiego i matematyki oraz autorzy ekspertyz. 

Spotkanie, w zdalnej formule, zorganizował Wydział Pedagogiczny UW. Jednak najważniejszymi uczestnikami byli nauczyciele, pedagodzy i psycholodzy pracujący w ostrołęckich szkołach podstawowych. Podczas spotkania zestawili wyniki ekspertyzy „Kompetencje społeczne uczniów kończących szkołę podstawową” ze swoimi obserwacjami prowadzonymi w szkołach na co dzień. W drugiej części spotkania, pracując w zespołach zadaniowych, uczestnicy wymieniali się pomysłami na działania, które można wplatać w szkolną codzienność, a które wspierają uczniów w rozwoju kompetencji społecznych. Efekt tej pracy to 8 stron inspiracji, spośród których każda szkoła ma wybrać te, które wdroży w najbliższym czasie. 

Publikacje naukowe

Dolata, R., Jasińska-Maciążek, A., Smulczyk, M., Stelmach, J. (2021). Ostrołęckie obserwatorium oświatowe – badania edukacyjne wspierające politykę lokalną. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Autorzy przedstawiają wybrane efekty wieloletniego projektu badań stosowanych „Ostrołęckie obserwatorium oświatowe” realizowanego na potrzeby lokalnej polityki oświatowej. Projekt ten jest elementem współpracy zainicjowanej w 2019 roku przez Prezydenta Ostrołęki i Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu Warszawskiego. W omawianych badaniach uwzględniono stan wiedzy naukowej w zakresie analizowanych zjawisk i wykorzystano metody badań naukowych, jednak ich celem nie jest rozwój teorii, lecz ewaluacja ex-ante i rozwiązywanie konkretnych problemów. Projekt stanowi przykład badań stosowanych zgodnych z podejściem evidence-based policy, tzn. wykorzystania wyników badań oświatowych w tworzeniu skutecznej lokalnej polityki edukacyjnej.

Dolata, R., Jasińska-Maciążek, Stelmach, J. (2021). Przedstawienie projektu współpracy szkół i władz miasta Ostrołęki z Wydziałem Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Kwartalnik Pedagogiczny 1(259), s. 10-18, DOI: https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2021-1.1

Dolata, R. (2021). Nierówności edukacyjne i szkolne segregacje czyli szkoła publiczna wobec wyzwań spójności społecznej w lokalnym systemie edukacji. Kwartalnik Pedagogiczny 1(259), s. 19-53, DOI:  https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2021-1.2

Stelmach, J. (2021). Zmiany środowiska edukacyjnego uczniów – powszechność, uwarunkowania i konsekwencje w lokalnym systemie edukacji. Kwartalnik Pedagogiczny 1(259), s. 54-71, DOI: https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2021-1.3

Jasińska-Maciążek, A. (2021). Korepetycje – powszechność, uwarunkowania i konsekwencje w lokalnym systemie edukacji. Kwartalnik Pedagogiczny 1(259), s. 72-85; DOI: https://doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2021-1.4

Konferencje naukowe

Wyniki prowadzonych w Ostrołęce badań zostały dotychczas zaprezentowane na dwóch konferencjach krajowych: